Karakalemde Perspektif Algısı

Perspektif Nedir?

İki boyutlu yüzeye üç boyutlu cismin resmini çizim metodu.

Cisim ve mekanların çeşitli bakış açıları ile matematiksel bir yaklaşımla çözümlenmesi olarak tanımlayabileceğimiz perspektif temelde uzak-yakın ilişkisine dayalı bir çizim yöntemidir. Cisimler uzaklaştıkça görünüşleri gerçek görünüşlerinden farklılaşarak ufalır. Bu farklılaşma perspektif prensipleriyle de tarif edilir. 







Perspektif kurallarını esas alan bir çizimde ufuk çizgisi göz önünde bulundurularak “kaçış noktalarından”uzatılan yapay ışınlar kullanılır. Bu ışınlar; her bir cisim veyahut yaşam alanının hem kendi içinde , hem de diğer cisim ve yaşam alanları  ile uyumlu biçimde resmedilmesine yardım eder.

Perspektif, mimarlar, mühendisler, endüstri planlayıcıları tarafından çok kullanılır.

Nasıl Uygulanır?

Planlanan proje perspektif olarak hazırlanır. proje başlamadan çok önce bitmiş şekli üzerinde daha teferruatlı çalışmalar yapılır. En basit perspektif çizim, bir kağıt üzerine çizilen yatay çizgidir. Bu yatay çizgi mesela o bölgenin ufuk hattını temsil eder. Bu çizgi üzerine bir gemi ve biraz üzerine bulutlar konulursa gökyüzü de temsil edilmiş olur. Gemiyle çizim yapanın arasındaki mesafe yaklaştıkça boyutları büyüyen diğer cisimler sıralanır.

Perspektif çizimlerde atmosferin ışık etkisiyle renk ve gölgelere etkisi, görüntülerin farklılaşmasına sebep olur. atmosfer etkileri dikkate alınarak çizilen perspektif çizimlere uzay (areal) perspektif denir. Tatbikatta en çok kullanılan çizim metodu ise, ışık etkisi gösterilmeyen doğrusal (linear) perspektiftir. Çizim yapılırken belli bir oranda küçültme yapılır. Bu küçültme oranına, çizilen resmin mikyası denir. Perspektif resimde esas olan, cismin tabii şeklini kutu biçimindeymiş gibi resimlemektir. Bir kutunun altı yüzeyi, bu yüzeylerin kesiştiği 12 kenarı vardır. Bu kenarları çizimde uzunluk, genişlik ve yükseklik olmak üzere üç gruptur. Bir şeklin perspektifi, tepesi bakan göz olan ve tabanı çizime teğet olan koninin arada şeffaf bir yüzey üzerindeki ara kesitidir.

Tek Kaçışlı Perspektif

Düz bir yüzeye tam karşıdan bakıldığında işler.İki paralel çizgi, ufukta tek bir noktada birleştiğinde olur.Odanın sonu, koridor, cadde bunlara örnek verilebilir.

  • Daha çok iç mekanların perspektif anlatımlarında kullanılır.
  • Tek noktalı Perspektifte planlar resim düzlemine paraleldir.
  • Bir tek kaçma noktası vardır.
  • Durağandır.
  • Çok tercih edilmez.

Ufuk çizgisinin çizimdeki temsili yatay bir düz çizgidir.


Kaçış noktasının çizimdeki temsili ise ufuk çizgisi üzerine yerleştirilmiş basit bir noktadır.
Kaçış noktası, sahip olunan bakış açısına göre “ufuk çizgisi üzerinde olmak kaydı ile “ orta veya sağ-sol istikametlerde konumlandırılabilir.

Geometrik şekiller ile çalışmalar yapmak perspektif kurallarını kavramak için öğreticidir.Geometrik şeklin ufuk çizgisinin altında ya da üstünde olması uygulamaya birincil derecede etki eden bir durumdur.


Aşağıda tek kaçışlı perspektif çalışmasına konu olan ve ufuk çizgisinin altında konumlandırılan bir geometrik şeklin çizim aşamalarını sıralanmıştır.

Noktalı çizgi ile belirtilen ışınlar kaçış noktasından çıkarak geometrik şeklin ufuk çizgisine en yakın köşelerine temas eder.
Geometrik şeklin derinliği bu ışınlar yardımıyla belirlenir.

Belirtilen yöntem farklı türdeki geometrik şekiller için de kullanılabilir.

Devamında ise geometrik şeklin şeffaf görümünü elde etmek  hedeflenmiştir.

Şeffaf görünüm için şeklin ufuk çizgisine uzak köşesine de bir ışın atmak gerek.
Bu ışının yardımı ile görselde a,b ve c olarak ifade edilen “iç kısım” köşeler birbirleri ile kesiştirilir.

Belirtilen bu yöntem diğer geometrik şekiller için de kullanılabilir.

Çift Kaçışlı Perspektif

Buna açısal perspektif de denir. Kutu hafifçe çevrilirse kesişme noktası ufuk hattı üzerinde dönen yönün aksi istikametinde kayar. Tek nokta perspektifinde yatay boyutlar (genişlikler) çizim kağıdı kenarlarına paraleldir. iki nokta perspektifinde iki kesişme noktası vardır ve her iki kesişme noktasına göre çizilen resimde derinlik çizgileri, çizim kağıdı kenarına paralel değildir. İki kesişme noktası arasındaki ölçü resmin basit orantısıdır. İki nokta perspektif resim çizimini kolay anlamak için, demiryolu üzerinde duran ve elinde tuttuğu bir cam tabakayı sağa ve sola hafifçe çeviren bir kişinin gördüğü manzarayı düşünmek yeterlidir. Cam tabaka biraz sola çevrilirse tren raylarının ufuk hattında kesiştiği nokta sanki sağa kaymış gibi görülür.

  • Hareketlidir.
  • Ufuk çizgisi üzerinde iki kaçış noktası belirlenir,
  • Kaçış noktası genellikle kağıdın dışına alınmalıdır,
  • İlk olarak nesnenin bize yakın olan dik kenarı çizilerek,kaçış noktalarıyla birleştirilir.

Çift kaçışlı perspektif için yine öncekine benzer kurallar uygulanır.Ancak bu türdeki perspektif çalışmalarında bir yerine iki adet kaçış noktası mevcuttur.

Bu kaçış noktaları ufuk çizgisi üzerinde, aralarında mesafe bulundurmak kaydı ile farklı yönlerde konumlandırılabilir.(Söz konusu mesafenin bakış açısını temsil ettiği ve bu durumun cismin / yaşam alanının görünümünü etkileyeceği unutulmamalıdır).

İlk adımda ufuk çizgisi üzerinde iki adet kaçış noktası belirlenir. Ardından çizilecek geometrik şeklin köşe görünümünü ifade eden dikey bir kesit çizilir.
Dikey kesitin üst ve alt sınırlarına her iki kaçış noktasından da ikişer adet ışın atılır.

Bu ışınların yardımı ile geometrik cismin derinliği belirlenir.
Belirlenen derinliğin üst sınırından, karşı hizada duran ışına yatay bir şerit çekilir.
Bu şerit ve temas ettiği ışının alt ışın ile olan mesafesi bize geometrik cismin derinliğinin diğer ayağını verir.

Son aşamada da derinliği ifade eden iki kesitinde üst sınırına “karşılarındaki”kaçış noktaları üzerinden çaprazlama ışınlar atılır.
Geometrik cisim şeffaflaştırmak isteniyorsa derinlik kesitlerinin alt kısımlarına da çaprazlama ışınlar atılır ve kesiştikleri noktadan yukarı doğru bir dikey kesit daha çizilir.

Farklı türdeki geometrik cisimler ile uygulamalar çeşitlendirilebilir.


Üç Kaçışlı Perspektif

Çizim yatay doğrultuda iki kesişme noktasına ilave olarak dikey doğrultuda da üçüncü bir kesişme noktası ihtiva ediyorsa buna üç boyut perspektifi denir. Kullanma alanı çok sınırlı olup, tatbikatta bu tür çizimler yerine modeller kullanılır.

“üçüncü kaçış noktası” Derinlik kesitleri bu kaçış noktasından atılan ışınlar ile oluşturulur







Bir cevap yazın