Grafik Tasarımın Doğuşu

Grafik ve tasarımın tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir. MÖ 14,000’lerde yapılmış mağara resimlerine ve İÖ 4.yy’da yazının başlamasına kadar eskilere gider. Daha sonraki dönemlerde ise daha çok el yazması dini içerikli kitaplar ilk yayınlar olmuştur. Johann Gutenberg’in Avrupa’da 1450’lerde hareketli matbaa’yı icadı ıle kitap yaygınlaşmaya başlar. Ve O dönemlerde entelektüel düşünce, din etrafında olduğundan ilk basılıp dağıtılmaya başlanan kitaplar dinsel kitaplardır. Basılı yayınlar için harf ve metin dizimi erken dönem grafik tasarım pratikleri olarak kabul edilirler.

Grafik tasarım henüz bu adla adlandırılmadan önce; el broşürleri, ilk zamanlarda fotoğraflarla değil gravür baskılar ile yapılmaktaydı. Ürünlerin veya etkinliklerin tanıtımını ve duyurusunu yapan afişler de kendi içerisinde ayrı bir alan olarak değerlendiriliyordu. Bu alanlarda ilk çalışanlar da grafiker, grafik sanatçısı veya tasarımcı değil ressamlardı. örneğin burada gördüğümüz ünlü ressam Jan Leutrec’in afiş tasarımlarıdır. O dönemde ressamlar resimleri yapıyor üzerlerine fırça ile tipograiyi yani metinleri yazıyorlardı. Bu yüzden resimsel özellikleri önde, tipografik özellikleri geri planda kalıyordu. Fakat baskı tekniklerinin ilerlemesi, fotoğrafın geliştirilmesi ve tipografinin önem kazanması ile özellikle afiş tasarımı ve dolayısıyla grafik sanatlar resimden ayrı, tasarımın birer dalı olarak ortaya çıkmıştır.

Grafik çizgi, kavramı ilk olarak Almanya’da ortaya çıkmıştır. Van Velde 1898 den başlayarak afişlerden ambalajlara ve tropon markasının tanıtımına kadar kamçı hareketleri biçiminde dekoratif çizgiler geliştirmiştir. Berlin’de kısa bir süre sonra Lucian Bernard – Manoli sigaraları için bir tür grafik tasarım yapar.

1980 li yıllarda arasında William Morris tasarladığı kitaplarla zamanına göre çok başarılı grafik tasarım işler üretmiştir. William Morris’in tasarımları, grafik tasarım için bir pazar olduğunu göstermiştir. Bu dönemler tasarımın sanattan ayrılmaya başladığı dönemlerdir.

Türkiye’de ise İbrahim Müteferrika tarafından matbaa kurulmuştur. Burada basılan kitaplar dünya kitap tarihine ve Osmanlı kültürü tarihine dair önemli bilgiler vermektedir. Bu matbaada 1729-1742 tarihleri arasında 16 kitap basılmıştır. 1729’da “Vankulu Lugati” Arapça harflerle ilk basılan kitaptır. Katip Çelebi’nin 1732’de basılan “Cihannuma”sı içinde harita ve çizimler vardır. J.B. Holderman’ın “Grammaire Turque” kitabı 1730’da Osmanlı’da Latin alfabesini kullanan ilk baskı olmuştur. 1732 yılında basılan “Tarih-i Hind-i Garbi” (Amerika’nin keşfi), Amerika hakkında Müslüman bir yazar tarafından yazılan ilk kitaptır, 13 tahta baskı içerir.

Birinci Dünya savaşı sonrasında 19.yy’ın sanat ve tasarım görüşlerine tepki olarak yeni düşünceler oluşmaya başlamıştır. 1919’da Almanya’nin Weimar şehrinde kurulan Bauhaus Okulu sanat ve tasarım alanında birçok yeniliğin öncüsü olmuştur.

Bauhaus’da sadece grafik tasarım değil, endüstriyel tasarım, iç mimarlık vb. görsel tasarım dallarının da temelleri atılmıştır.

Bugünkü Grafik tasarımın doğuşu ise; sanayileşme ve modern yaşama geçiş ile, özellikle de fotoğrafın keşfi ile ortaya çıkan İzlenimcilik ve Post-İzlenimcilik akımlarının sonrasında başlamıştır. Bu dönemde resim sanatı farklı bir yöne ilerlemeye başlamış ve grafik, afiş, ürün katalogları vb. öne çıkmaya başlamıştır. Gazetenin ortaya çıkmasıyla reklam ve tanıtım öne çıkmıştır.

Bildiğiniz gibi günümüzde artık dijital tasarım olarak bilgisayarlarda ve dijital fotoğraflarla grafik tasarım yapılmaktadır. 

Add A Comment